Σε έναν αμπελώνα στη Σαντορίνη, ο οινοποιός Γιάννης Μπουτάρης δείχνει ένα ξεραμένο αμπέλι διαμορφωμένο σε «κουλούρα», το παραδοσιακό σχήμα καλαθιού που προστατεύει τα σταφύλια από τον καυτό καλοκαιρινό ήλιο. Το φυτό άντεξε για 90 χρόνια, αλλά τελικά καταστράφηκε από τη ζέστη και την ξηρασία.
Ο οινοποιός Γιάννης Μπουτάρης κρατά ένα ξεραμένο παραδοσιακό αμπέλι διαμορφωμένο σε «κουλούρα», πλεγμένο σε σχήμα καλαθιού για να προστατεύει τα σταφύλια από τον καυτό καλοκαιρινό ήλιο. Το αμπέλι άντεξε για 90 χρόνια, αλλά τελικά καταστράφηκε από τη ζέστη και την ξηρασία, κοντά στην Οία της Σαντορίνης, 23 Ιουνίου 2026. REUTERS/Louisa Gouliamaki
Η τύχη του αναδεικνύει ένα αυξανόμενο πρόβλημα στη Σαντορίνη, όπου οι περιορισμένες βροχοπτώσεις και οι ακραίες θερμοκρασίες την περίοδο 2023-2025 έχουν αυξήσει τις τιμές των σταφυλιών, έχουν μειώσει την παραγωγή κρασιού και έχουν εντείνει τις ανησυχίες για την επάρκεια νερού - ένα ζήτημα που πλήττει μεγάλο μέρος της Ελλάδας, καθώς η κλιματική αλλαγή κάνει τα καλοκαίρια θερμότερα και τις βροχοπτώσεις πιο ακανόνιστες.
«Η έλλειψη βροχής, σε συνδυασμό με την έλλειψη καλλιέργειας τα τελευταία δύο χρόνια, έχει οδηγήσει αυτούς τους παλιούς αμπελώνες ουσιαστικά να πεθαίνουν», δήλωσε ο Μπουτάρης, του οποίου το οινοποιείο διαθέτει δικούς του αμπελώνες, ενώ αγοράζει και σταφύλια, μεταξύ άλλων και από τον αμπελώνα με τα ξεραμένα κλήματα.
«Το βασικό για το οινοποιείο μας είναι ότι δεν εγκαταλείπουμε την παράδοση, προσαρμόζουμε τον αμπελώνα στις νέες συνθήκες».
Εναέρια λήψη των κτιρίων και των πισινών στον τουριστικό οικισμό των Φηρών, χτισμένο στην άκρη της καλντέρας του ηφαιστείου, στη Σαντορίνη, 24 Ιουνίου 2026. REUTERS/Louisa Gouliamaki
Οι αρχαίοι αμπελώνες της Ελλάδας δοκιμάζουν νέες τεχνικές
Ο Μπουτάρης, οινοποιός έκτης γενιάς και επικεφαλής του οινοποιείου Domaine Sigalas, που πλέον ανήκει στην οικογένεια οινοποιείων Kir-Yianni, δοκιμάζει ένα πιλοτικό πρόγραμμα με τις τοπικές αρχές και επιστήμονες για τη χρήση επεξεργασμένων λυμάτων από κατοικίες και ξενοδοχεία για την άρδευση των αμπελιών.
Όπως λένε, η πρακτική αυτή, που εφαρμόζεται και στην Καλιφόρνια, θα μπορούσε να είναι πιο βιώσιμη και ενεργειακά αποδοτική από τη χρήση νερού που προέρχεται από δαπανηρές μονάδες αφαλάτωσης.
Ο Μπουτάρης δοκιμάζει επίσης τη φύτευση των αμπελιών σε σειρές αντί για τη διάσπαρτη παραδοσιακή διάταξη, ώστε η άρδευση να γίνεται πιο αποτελεσματικά, καθώς και τη συλλογή ατμοσφαιρικού νερού.
Η μέθοδος αυτή δεσμεύει την υγρασία του αέρα σε υδρογέλες και στη συνέχεια την απελευθερώνει ως νερό με τη χρήση θερμότητας που παράγεται από ηλιακά πάνελ.
Οι αμπελουργοί βρίσκονται στο επίκεντρο μιας ευρύτερης διαμάχης για τη γη και το νερό στην Ελλάδα
Τους θερμούς μήνες, όταν εκατομμύρια τουρίστες κατακλύζουν νησιά όπως η Σαντορίνη, αγρότες, ξενοδόχοι και διαχειριστές πισινών συχνά ανταγωνίζονται για μερίδιο από τα ολοένα και πιο περιορισμένα αποθέματα νερού.
Ο ηλεκτρολόγος μηχανικός Ηλίας Αρμούτσης εργάζεται στην κύρια μονάδα αφαλάτωσης, η οποία παρέχει πόσιμο νερό σε νοικοκυριά, ξενοδοχεία και γεωργικές εκμεταλλεύσεις στη Σαντορίνη, 24 Ιουνίου 2026. REUTERS/Louisa Gouliamaki
Η παραγωγή του φημισμένου σταφυλιού Ασύρτικο της Σαντορίνης μειώθηκε από 2.500 μετρικούς τόνους το 2022 σε μόλις 500 τόνους πέρυσι
Οι οινοποιοί πληρώνουν πλέον τους παραγωγούς 10 ευρώ το κιλό, τιμές που συναντώνται σε εύπορες οινοπαραγωγικές περιοχές όπως η Καμπανία. Στη βόρεια Ελλάδα, όπου οι θερμοκρασίες είναι χαμηλότερες, το κιλό πωλείται μόλις προς 80 λεπτά.
«Η Σαντορίνη έφτασε στα όρια δραματικών συνθηκών το 2023 και το 2024», δήλωσε ο Στέφανος Κουντουράς, καθηγητής Αμπελουργίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Όπως είπε, οι θερμοκρασίες ήταν οι υψηλότερες των τελευταίων 60 ετών.
Ο οινοποιός Γιάννης Παπαοικονόμου στέκεται δίπλα στον αμπελώνα του, όπου δοκιμάζει διαφορετικές μεθόδους άρδευσης για να προστατεύσει τα αμπέλια του από τη ζέστη και την ξηρασία, στη Σαντορίνη, 23 Ιουνίου 2026. REUTERS/Louisa Gouliamaki
Ο Κουντουράς προειδοποίησε ότι ο αμπελοοινικός τομέας θα μπορούσε να γίνει λιγότερο βιώσιμος σε ολόκληρη την Ευρώπη, ιδιαίτερα στις μεσογειακές περιοχές, εάν οι συνθήκες συνεχίσουν να γίνονται θερμότερες και ξηρότερες.
«Ήδη βλέπουμε προβλήματα στην ποιότητα και στον ιδιαίτερο χαρακτήρα των κρασιών» είπε χαρακτηριστικά.
Ο οινοποιός Γιάννης Παπαοικονόμου σχεδιάζει επίσης να αξιοποιήσει το πρόγραμμα επαναχρησιμοποίησης λυμάτων για τα αμπέλια του, ηλικίας έξι ετών.
Παράλληλα, δοκιμάζει άλλες τεχνικές, όπως σύστημα που ποτίζει τα αμπέλια κάτω από το έδαφος αντί από την επιφάνεια, ώστε να μειώνεται η εξάτμιση, καθώς και την καλλιέργειά τους σε υποστηρίγματα (trellising), ώστε να αρδεύονται πιο αποτελεσματικά.
«Πρέπει λοιπόν να προσαρμοστούμε και να προχωρήσουμε με έναν νέο τρόπο σκέψης και, ξέρετε, να βρούμε μια διέξοδο», κατέληξε.
Δεξαμενή νερού που χρησιμοποιείται για την άρδευση του νεαρού αμπελώνα της Ιωάννας Βαμβακούρη στη Θηρασία, που ανήκει στο νησιωτικό σύμπλεγμα της Σαντορίνης, 24 Ιουνίου 2026. REUTERS/Louisa Gouliamaki
www.worldenergynews.gr
